Alan Kanserizasyonu

“Görünmeyen Hasar”: Alan Kanserizasyonu Nedir?

Cilt kanserleri çoğu zaman tek bir noktada başlasa da, çevresindeki sağlıklı görünen dokular da gizli DNA hasarları taşıyabilir. Bu duruma “alan kanserizasyonu” (field cancerization) denir. Tıp literatüründe 1953’te tanımlanan bu kavram; UV ışınları, sigara, kimyasal maruziyet ve genetik yatkınlık gibi etkenlerle ciltte çok sayıda hücrede mikroskobik düzeyde kansere dönüşme potansiyeli olabileceğini ifade eder. Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, “Alan kanserizasyonu, ciltte kanserin yalnızca görünen kısmını değil, henüz görünmeyen öncü bölgeyi de hedef almayı gerektirir” diyerek erken farkındalığın önemini vurgulamaktadır.

Ciltte Neler Olur?

Güneş ışınları (özellikle UVB) cilt hücrelerinin DNA’sına zarar verir. Bu hasar zamanla aktinik keratoz adı verilen öncü lezyonlara ve oradan da bazal hücreli veya skuamöz hücreli karsinomlara dönüşebilir. Alan kanserizasyonunda:

• Cilt yüzeyinde tek tek lezyonlar değil, daha geniş bir alan risk altındadır.
• Hasarlı hücreler görünürde sağlıklı olsa da genetik değişiklik taşır.
• Bu nedenle yalnızca tek bir lezyonu tedavi etmek yeterli olmaz; tüm alanın tedavisi gerekir.

Kimler Risk Altında?

• Uzun yıllar güneş altında çalışan kişiler (çiftçiler, denizciler, inşaat işçileri)
• Açık tenli, çilli ve güneşe duyarlı bireyler
• 60 yaş üzeri kişiler
• Aktinik keratozu, benzeri cilt lezyonları veya geçmişte cilt kanseri öyküsü olanlar
• İmmünsüpresif tedavi alan (bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanan) hastalar

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, İstanbul gibi güneşli coğrafyalarda yaşayanlarda yıllık cilt taramasının hayati önem taşıdığını belirtmektedir.

Alan Kanserizasyonunun Belirtileri

Her zaman belirgin semptom vermeyebilir; ancak şu değişiklikler dikkat çekici olabilir:

• Ciltte kabuklanma, pürüzlü doku veya soyulma hissi
• Açık kahverengiden kırmızıya uzanan renk farklılıkları
• İnce çizgi veya çatlak şeklinde yüzey düzensizlikleri
• Yavaş iyileşen yaralar veya küçük kabuklu bölgeler

Bu tür değişiklikler özellikle yüz, alın, kulak, el üstü ve boyun gibi güneşe açık alanlarda dikkatle izlenmelidir.

Alan Kanserizasyonu Nasıl Teşhis Edilir?

Tanıda dermatoskopik muayene esastır. Dermatoskopi, ciltteki renk değişiklikleri ve yüzey paternlerini büyüterek görünürde sağlıklı bölgelerde bile mikroskobik bozulmaları saptamaya yardımcı olur. Gerekli durumlarda biyopsi ile hücresel düzeyde kanser öncesi değişiklikler analiz edilir. Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, dijital dermatoskopi ile bölgeleri kayıt altına alıp yıllık karşılaştırmalı takip yapmaktadır.

Tedavide Hedef: Sadece Leke Değil, Alanın Tamamı

Amaç, yalnızca görünen lezyonu değil, etrafındaki riskli hücreleri de ortadan kaldırmaktır.

1. Topikal İlaç Tedavileri

• 5-Fluorourasil, imiquimod, diklofenak veya ingenol mebutat içeren kremler hasarlı hücrelerin yenilenmesini destekleyebilir.
• Genellikle evde uygulanır ve birkaç hafta sürer.

2. Fotodinamik Terapi (PDT)

• Işığa duyarlı madde cilde uygulanır, ardından özel ışık kaynağıyla aktive edilir.
• Hasarlı hücreler seçici olarak yok edilirken sağlıklı doku korunabilir.

3. Lazer ve Kimyasal Peeling

• Yüzeysel lezyonlarda etkilidir; cilt dokusunu yeniler ve renk eşitliğini destekler.

4. Cerrahi Müdahale

• Şüpheli veya derinleşmiş lezyonlar cerrahi olarak çıkarılır ve patolojik incelemeye gönderilir.

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, tedavide kanser odaklarının yanı sıra “riskli alanı” da bütünsel şekilde ele alarak koruyucu dermatoloji yaklaşımını öne çıkarmaktadır.

Korunma: En Güçlü Tedavi

• Her gün geniş spektrumlu (UVA–UVB) SPF 50 güneş koruyucu kullanın.
• Yaz-kış düzenli koruyucu alışkanlığı edinin.
• Şapka, gözlük ve koruyucu giysiler tercih edin.
• Yıllık dermatoskopik cilt taraması yaptırın.
• Sigarayı bırakın; antioksidan yönünden zengin beslenin.

Genel Değerlendirme

Alan kanserizasyonu, ciltte henüz görünür hale gelmemiş ancak potansiyel risk taşıyan hücresel hasarların uyarı sinyalidir. Erken tanı ve uygun tedaviyle cilt kanseri gelişmeden önlem almak mümkündür. Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, kişiye özel cilt tarama programları ve alan bazlı tedavi protokolleriyle erken teşhis ve koruyucu bakımın gücünü ön plana çıkarmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Alan kanserizasyonu cilt kanseri midir?

Hayır; ancak cilt kanserinin gelişebileceği öncü bir alanı ifade eder.

Alan kanserizasyonu fark edilir mi?

Çoğu zaman çıplak gözle fark edilmez; dermatoskopi ile saptanabilir.

Tedavi edilmezse ne olur?

Zamanla aktinik keratozdan skuamöz hücreli karsinom gibi kanserlere dönüşme riski artabilir.

Güneş lekesi ile farkı nedir?

Güneş lekesi çoğunlukla kozmetik bir durumdur; alan kanserizasyonu ise genetik düzeyde hücresel bozulmadır.

Kimler düzenli cilt taraması yaptırmalı?

Açık tenli, sık güneşlenen, 40 yaş üzeri, immünsüpresif tedavi alanlar ve ailesinde cilt kanseri öyküsü bulunan bireyler.

“Cildinizde güneşe bağlı lekeler, kabuklanmalar veya uzun süredir iyileşmeyen bölgeler fark ettiyseniz, alan kanserizasyonu açısından değerlendirme için Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan’ın iletişim kanallarından randevu oluşturarak dermatoskopik cilt taraması ve kişisel risk analizi hakkında bilgi alabilirsiniz.”