Mantar

Mantar Enfeksiyonu Nedir?

Mantar enfeksiyonları; deride, saçlı deride, kasık bölgesinde, ayakta ve tırnaklarda görülebilen, dermatofitler, maya mantarları (Candida) veya Malassezia türlerinin neden olduğu yaygın enfeksiyonlardır.
Sıcak ve nemli ortamlarda kolayca çoğalan bu mikroorganizmalar, uygun koşullarda hızlı ilerler ve tedavi edilmediğinde kronikleşme eğilimindedir.

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, mantar enfeksiyonlarını “basit bir kaşıntı şikâyetinin ötesinde, cilt bariyerini bozan, yayılım gösteren ve erken dönemde tedavi edilmezse yaşam kalitesini belirgin şekilde düşüren bir enfeksiyon grubu” olarak tanımlar.

Mantarın En Sık Görüldüğü Bölgeler

Mantar enfeksiyonları bulunduğu bölgeye göre farklı isimler taşır:

• Tinea Pedis: Ayak mantarı
  
  
• Tinea Cruris: Kasık mantarı
  
  
• Tinea Corporis: Vücut mantarı
  
  
• Tinea Capitis: Saçlı deri mantarı
  
  
• Onikomikoz: Tırnak mantarı
  
  
• Pityriasis Versicolor: Göğüs ve sırtta renk değişikliği yapan mantar
  
  
• Candida Enfeksiyonları: Deri kıvrımlarında ve tırnak çevresinde görülen maya mantarı
  
  

Her biri kendine özgü bulgular ve tedavi protokolleri gerektirir.

Mantar Enfeksiyonlarının Belirtileri

Mantarın erken dönem belirtileri çoğu zaman gözden kaçabilir. Ancak hastalık ilerledikçe daha belirgin hale gelir:

• Kaşıntı ve yanma
  
  
• Kızarıklık
  
  
• Yuvarlak sınırlarla yayılan döküntü
  
  
• Pullanma veya kepeklenme
  
  
• Tırnakta sararma, kalınlaşma, parçalanma
  
  
• Parmak aralarında macunsu beyazlaşma
  
  
• Vücutta açık veya koyu renkli lekeler (Pityriasis versicolor)
  
  
• Saçlı deride dökülme odakları
  
  

Enfeksiyon ilerledikçe hem görünüm hem de konfor bozulur.

Mantar Enfeksiyonları Neden Olur?

Cilt florası ve nem dengesi bozulduğunda mantarın çoğalması kolaylaşır. En sık görülen nedenler:

• Aşırı terleme
  
  
• Sıcak ve nemli ortam
  
  
• Kapalı ayakkabı kullanımı
  
  
• Ortak havlu, terlik, ayakkabı kullanmak
  
  
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması
  
  
• Diyabet
  
  
• Obezite
  
  
• Antibiyotik veya kortizon kullanımı
  
  
• Uzun süre ıslak kıyafetlerle kalmak
  
  
• Spor salonu ve havuz gibi ortak alanlar
  
  

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, özellikle ayak mantarı ve tırnak mantarında yanlış veya eksik tedavilerin enfeksiyonu kronik hale getirdiğini vurgular.

Tanı Nasıl Konur?

Mantar enfeksiyonunda doğru tedavi için tanı çok önemlidir.
Yanlış teşhis edilirse egzama, sedef gibi hastalıklarla karışabilir.

Kullanılan yöntemler:

• Dermoskopik muayene
  
  
• Cilt kazıntısı mikroskobisi
  
  
• Kültür testi
  
  
• Wood lambası ile floresans inceleme
  
  
• Tırnak örneği değerlendirmesi
  
  

Hızlı tanı, hızlı tedavi anlamına gelir.

Mantar Enfeksiyonlarında Tedavi

Tedavi yaklaşımı enfeksiyonun tipi, yaygınlığı ve hastanın genel durumuna göre şekillenir.

1. Topikal Tedaviler (Kremler, Spreyler, Şampuanlar)

• Antifungal kremler
  
  
• Mantar karşıtı sprey veya losyonlar
  
  
• Saçlı deri için mantar şampuanları
  
  
• Bariyer onarıcı nemlendiriciler
  
  

Hafif vakalarda oldukça etkilidir.

2. Sistemik (Ağızdan) İlaç Tedavisi

Geniş yayılım, saçlı deri mantarı veya tırnak mantarında tercih edilir.

• Terbinafin
  
  
• Itrakonazol
  
  
• Flukonazol
  
  

Tırnak mantarı tedavisinin 3–6 ay sürebileceği unutulmamalıdır.

3. Tırnak Mantarı İçin Lazer Tedavisi

Nd:YAG gibi yüksek teknoloji lazerler:

• Enfekte dokunun alt tabakalarına ulaşır
  
  
• Mantarın inaktif hale gelmesini sağlar
  
  
• İlaçlara dirençli vakalarda etkili bir tamamlayıcıdır
  
  

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, dirençli onikomikoz vakalarında lazeri kombine tedavi olarak tercih etmektedir.

4. Hijyen ve Koruyucu Önlemler

• Ayakları her gün yıkadıktan sonra tamamen kurutmak
  
  
• Pamuklu çoraplar kullanmak
  
  
• Ayakkabı içini düzenli havalandırmak
  
  
• Ortak terlik/havlu kullanmamak
  
  
• Spor sonrası kıyafetleri hızla değiştirmek
  
  
• Banyodan sonra deri kıvrımlarını kuru bırakmak
  
  

Önleyici yaklaşım, mantarın tekrar etmesini büyük ölçüde engeller.

Tedavi Edilmezse Ne Olur?

• Tırnakta kalıcı deformasyon
  
  
• Ayakta kötü koku ve çatlama
  
  
• Saçlı deride kalıcı dökülme
  
  
• Derinleşen enfeksiyonlar
  
  
• Bakteriyel enfeksiyona zemin hazırlama
  
  
• Kronikleşme ve geniş yayılım
  
  

Erken dönemde tedavi hem daha hızlı sonuç verir hem de yaşam kalitesini korur.

Sık Sorulan Sorular

Mantar bulaşıcı mı?
Evet. Ortak kullanım alanlarından veya temasla bulaşabilir.

Krem kullanınca geçer mi?
Yüzeysel mantarda evet, ancak tırnak veya saçlı deri mantarında oral tedavi gerekir.

Tekrarlar mı?
Eğer hijyen önlemleri uygulanmazsa nüks sık görülür.

Lazer tırnak mantarında kesin çözüm mü?
Tek başına değil, ancak ilaç tedavisine güçlü destek sağlar.

Mantar enfeksiyonları, doğru tanı ve düzenli tedaviyle hızlıca kontrol altına alınabilen ancak ihmal edildiğinde kronikleşen cilt hastalıklarıdır.
Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, mantarın türünü belirledikten sonra kişiye özel tedavi planları, modern antifungal ilaçlar ve gerektiğinde lazer destekli yöntemler ile etkili ve kalıcı sonuçlar hedeflemektedir.

“Mantar enfeksiyonu düşündüren kaşıntı, kızarıklık, döküntü veya tırnak değişiklikleri fark ettiyseniz; Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan’a iletişim bilgilerinden ulaşarak detaylı değerlendirme ve tedavi seçenekleri hakkında bilgi alabilirsiniz.”