Sedef Hastalığı

Sedef Hastalığı Nedir?

Sedef hastalığı (psoriasis), cilt hücrelerinin yenilenme hızının normalden 8–10 kat artması sonucu cilt yüzeyinde kırmızı, kabarık ve üzerinde gümüş renkli pullanma ile seyreden kronik, otoimmün bir deri hastalığıdır.

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, sedef hastalığını “bağışıklık sisteminin cildi yanlışlıkla hedef almasıyla ortaya çıkan, atak dönemleri olan ve yaşam kalitesini etkileyebilen bir enflamasyon hastalığı” olarak tanımlar.

Sedef Hastalığının Belirtileri

Sedefin en bilinen bulguları:

• Kırmızı ve kabarık plaklar

   

• Gümüş rengi kepeklenme

   

• Şiddetli kaşıntı

   

• Ciltte çatlama ve kanama

   

• Saçlı deride yoğun kepeklenme

   

• Tırnaklarda çukurcuklar, sararma ve kalınlaşma

   

• Eklem ağrısı (psoriatik artrit)

   

Belirtiler dönemsel olarak artıp azalabilir.

Sedef Hastalığının Türleri

Sedef, farklı klinik tablolarla seyredebilir:

• Plak Tipi Psoriasis: En sık görülen form. Dirsek, diz, saçlı deri gibi bölgelerde görülür.

   

• Guttat Psoriasis: Özellikle çocuk ve gençlerde ani başlayan nokta şeklinde döküntüler.

   

• Püstüler Psoriasis: İçinde iltihap olan kabarcıklarla seyreder.

   

• Eritrodermik Psoriasis: Cildin büyük bölümünü tutan ciddi formdur.

   

• Tırnak Psoriasis: Tırnaklarda renk ve yapı bozukluğu ile seyreder.

   

Sedef Hastalığı Neden Olur?

Hastalığın temelinde bağışıklık sisteminin T hücrelerinin aşırı çalışması ve cilt hücre üretimini hızlandırması yer alır.
Bu süreç genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerle tetiklenebilir.

Başlıca neden ve tetikleyiciler:

• Genetik faktörler (aile öyküsü)

   

• Stres, kaygı, uykusuzluk

   

• Sigara ve alkol

   

• Boğaz enfeksiyonları (özellikle streptokok)

   

• Soğuk hava

   

• Deri travması (Koebner fenomeni)

   

• Obezite

   

• Bağışıklık sistemi bozuklukları

   

• Bazı ilaçlar (beta bloker, lityum vb.)

   

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, sedef hastalarının büyük bir kısmında stres ve cilt travmasının tetikleyici olduğunu gözlemlediğini belirtir.

Teşhis Nasıl Konur?

Sedef hastalığı genellikle cilt muayenesi ile tanınır.
Gerekli durumlarda:

• Dermoskopi,

   

• Cilt biyopsisi,

   

• Kan testleri (iltihap düzeyi)

   

• Eklem tutulumu için görüntüleme

   

uygulanabilir.

Sedef Hastalığında Tedavi Yöntemleri

Psoriasis kronik bir hastalıktır; ancak modern dermatolojik tedavilerle kontrol altına alınabilir.

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, tedaviyi hastalığın yaygınlığına, türüne ve şiddetine göre planlar.

1. Topikal Tedaviler

Hafif ve orta vakalarda ilk tercih:

• Kortikosteroid kremler

   

• D vitamini analogları

   

• Kombine tedaviler

   

• Keratolitik ajanlar (salistik asit vb.)

   

• Nemlendiriciler (bariyer onarıcı formüller)

   

Cilt bariyerini güçlendirmek en temel hedeftir.

2. Fototerapi (NB-UVB)

Dünya çapında yaygın kullanılan, FDA onaylı bir tedavidir.
Haftada 2–3 seans uygulanabilir.

• Pullanmayı azaltır

   

• Kızarıklığı yatıştırır

   

• Bağışıklık hücre aktivitesini dengeler

   

Orta-şiddetli sedefte oldukça etkilidir.

3. Sistemik İlaç Tedavileri

Orta ve ileri düzey psoriasis vakalarında:

• Metotreksat

   

• Siklosporin

   

• Asitretin

   

• PDE4 inhibitörleri (apremilast)

   

Hastanın kan değerleri düzenli olarak takip edilir.

4. Biyolojik Ajanlar (Yeni Nesil Tedavi)

Psoriasis tedavisinde son yılların en etkili yöntemleridir.
İnflamasyonu oluşturan proteinleri (TNF-α, IL-17, IL-23) hedef alır.

Biyolojik tedavilerin avantajları:

• Hızlı etki

   

• Şiddetli plakları büyük oranda temizleme

   

• Kalıcı remisyon sağlama

   

• Eklem tutulumunda etkili olması

   

Uygun hastalarda Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan tarafından değerlendirilip planlanır.

5. Tırnak Psoriasisinde Tedavi

• Fototerapi

   

• Enjeksiyon tedavileri

   

• Sistemik ilaçlar

   

• Lazer destekleri

   

Tırnak tutulumu tedavi edilmezse günlük yaşamı belirgin şekilde zorlaştırabilir.

Sedefi Tetikleyen Durumlar: Nelere Dikkat Edilmeli?

• Stres yönetimi

   

• Cilt bariyerini destekleyen nemlendiriciler

   

• Travmalardan kaçınma

   

• Sigara ve alkolü sınırlama

   

• Sağlıklı kilo yönetimi

   

• Yeterli uyku

   

• Düzenli dermatolog takibi

   

Sık Sorulan Sorular

Sedef hastalığı bulaşıcı mıdır?
Hayır. Kesinlikle bulaşıcı değildir.

Tamamen geçer mi?
Kronik bir hastalıktır; ancak tedaviyle tamamen kontrol altına alınabilir.

Saçlı derideki kepeklenme sedef olabilir mi?
Evet. Şiddetli, kalın ve kızarık zeminli kepeklenme sedef bulgusudur.

Stres sedefi tetikler mi?
Evet, en güçlü tetikleyicilerden biridir.

Sedef hastalığı, uygun tedavi ve düzenli takip ile kontrol altında tutulabilen, modern biyolojik tedavilerle yüz güldürücü sonuçlar elde edilen bir cilt hastalığıdır.
Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, psoriasisli hastalarda hem cilt hem sistemik belirtileri değerlendirerek kişiye özel tedavi planları oluşturur ve alevlenmeleri en aza indirmeyi hedefler.

“Sedef hastalığı belirtileri yaşıyorsanız veya alevlenmeleriniz sıklaşıyorsa; Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan’a iletişim bilgilerinden ulaşarak kapsamlı dermatolojik değerlendirme ve tedavi seçenekleri hakkında bilgi alabilirsiniz.”