Behçet Hastalığı

Behçet Hastalığı Nedir?

Behçet Hastalığı, vücuttaki damar yapısını etkileyen, ataklarla seyreden, kronik ve sistemik bir enflamasyon hastalığıdır.
Damarların her boyutunu (küçük, orta, büyük) tutabilmesi nedeniyle belirtileri kişiden kişiye değişebilir.

En sık görülen bulgular:

• Tekrarlayan ağız aftları
  
• Cilt lezyonları
  
• Göz tutulumu (üveit)
  
• Genital ülserler
  
• Eklem ağrıları
  
• Damar iltihapları
  
• Nörolojik belirtiler
  

Hastalık, ilk kez Prof. Dr. Hulusi Behçet tarafından tanımlandığı için dünya literatüründe “Behçet’s Disease” olarak bilinir.

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, Behçet’i dermatoloji pratiğinde sık karşılaşılan ancak mutlaka multidisipliner yönetim gerektiren kompleks bir damar enflamasyonu olarak tanımlar.

Behçet Hastalığının Nedenleri

Behçet’in kesin nedeni bilinmemekle birlikte üç ana faktör rol oynar:

1. Genetik yatkınlık

Özellikle HLA-B51 geninin hastalık riskini artırdığı bilinir.

2. Bağışıklık sisteminin aşırı aktivasyonu

Vücut kendi damar yapılarına karşı savunma mekanizması geliştirir.

3. Çevresel tetikleyiciler

• Stres
  
• Enfeksiyonlar
  
• Hormonal değişimler
  
• Bazı bakteriyel/viral yükler
  

Hastalık Türkiye, Orta Doğu, Akdeniz ve Asya’da daha sık görülür.

Behçet Hastalığının Belirtileri

Behçet, tek bir organı değil tüm vücudu etkileyebildiği için belirtiler geniş bir yelpazededir.

1. Ağız İçinde Tekrarlayan Aftlar

Behçet’in en erken ve en sık bulgusudur.

• Ağrılı
  
• Tekrarlayan
  
• Çoğu zaman iz bırakmadan iyileşir
  Ancak sık ve şiddetli olması Behçet’in ilk uyarısı olabilir.
  

2. Cilt Bulguları

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, dermatolojik belirtileri Behçet tanısında kilit rol oynayan bulgular olarak değerlendirir.

En sık görülen cilt belirtileri:

• Akne benzeri döküntüler
  
• Deri altı ağrılı nodüller (eritema nodozum benzeri)
  
• Bacaklarda morluk tarzı hassas kabarıklıklar
  
• Kıl dönmesiyle karışabilen iltihaplı lezyonlar
  
• Bıyık bölgesi ve sakalda ağrılı kabarcıklar
  

3. Genital Ülserler

• Ağrılı

   

• Tekrarlayıcı

   

• İyileşirken iz bırakabilir

   

4. Göz Tutulumu (Üveit)

Behçet’in en ciddi komplikasyonlarından biri olup görme kaybına yol açabilir.
Göz kızarıklığı, bulanık görme ve ışığa hassasiyet fark edildiğinde acil değerlendirme gerekir.

5. Eklem Şikayetleri

Diz, ayak bileği, dirsek gibi büyük eklemlerde ağrı ve şişlik görülebilir.

6. Damar ve Sinir Sistemi Tutulumu

• Pıhtı oluşumu (tromboflebit)
  
• Anevrizma
  
• Beyin damar iltihabı (nöro-Behçet)
  

Bu belirtiler hastalığı daha ciddi bir kategoriye taşır.

Teşhis Nasıl Konur?

Behçet için tek bir laboratuvar testi yoktur; tanı klinik bulgularla konur.

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, tanı sürecinde şu adımları uygular:

• Dermatolojik muayene
  
• Ağız ve genital ülserlerin değerlendirilmesi
  
• Cilt lezyonlarının dermoskopik incelemesi
  
• Kan testleri (IL-6, CRP, sedimentasyon, HLA-B51)
  
• Göz ve romatoloji konsültasyonu
  
• Paterji testi (derialtı aşırı reaksiyon testi)
  

Behçet tanısı disiplinler arası bir değerlendirme gerektirir.

Behçet Hastalığı Tedavisi

Tedavi, hastalığın tuttuğu organa ve şiddetine göre planlanır.
Amaç, atakları kontrol altına almak ve organ hasarını önlemektir.

1. Topikal Tedaviler

• Ağız aftları için özel gargaralar ve kremler
  
• Cilt lezyonları için anti-enflamatuvar kremler
  
• Genital ülserler için topikal tedaviler
  

2. Sistemik Tedaviler

Hafif ve orta seyirli vakalarda:

• Kolşisin (en sık kullanılan ilaç)
  
• Kortikosteroidler
  
• İmmünmodülatör ilaçlar
  

3. İleri Düzey Tedaviler

Organ tutulumunun olduğu ağır vakalarda:

• Azatioprin
  
• Siklosporin
  
• Metotreksat
  
• TNF-α, IL-17, IL-6 inhibitörleri (biyolojik ajanlar)
  

Güncel çalışmalar, biyolojik tedavilerin organ tutulumu olan Behçet vakalarında umut verici sonuçlar sunduğunu göstermektedir.

Hastalığın Seyri ve Yönetimi

Behçet hastalığı ataklarla seyreder.
Bu nedenle düzenli takip ve tetikleyicilerden korunmak tedavinin önemli bir parçasıdır.

Tetikleyiciler:

• Stres

   

• Yorgunluk

   

• Uyku düzensizliği

   

• Fazla şeker tüketimi

   

• Sigara

   

• Enfeksiyonlar

   

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, tedavide hastanın yaşam tarzı değişikliklerine aktif katılımının önemini vurgular.

Sık Sorulan Sorular

Behçet hastalığı bulaşıcı mıdır?
Hayır, kesinlikle bulaşıcı bir hastalık değildir.

Kalıcı hasar bırakır mı?
Organ tutulumu varsa bırakabilir; erken tedavi bu riski azaltır.

Ağız aftı olan herkes Behçet midir?
Hayır; ancak sık ve tekrarlayan aftlar Behçet’i düşündürebilir.

Tamamen geçer mi?
Kronik bir hastalıktır; ataklar kontrol altına alınır ve organ hasarı önlenebilir.

Behçet Hastalığı, yalnızca bir cilt problemi değil; tüm vücudu etkileyebilen sistemik bir hastalıktır.
Erken tanı ve düzenli takip, organ hasarının önüne geçebilmek için kritik öneme sahiptir.
Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, özellikle cilt ve ağız lezyonları ile başvuran hastalarda disiplinler arası iş birliği ile kişiye özel tedavi protokolleri oluşturur.

“Tekrarlayan ağız yaraları, cilt lezyonları veya Behçet hastalığını düşündüren belirtiler yaşıyorsanız; Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan’a iletişim bilgilerinden ulaşarak detaylı değerlendirme ve tedavi seçenekleri hakkında bilgi alabilirsiniz.”