Egzama

Egzama Nedir?

Egzama (dermatit), cildin bariyer yapısının bozulması ve bağışıklık sisteminin aşırı reaksiyonu ile gelişen kronik enflamatuvar bir cilt hastalığıdır.
Kuru, hassas, kızarık ve kaşıntılı plaklarla seyreder; dönemsel olarak alevlenme ve sakinleşme evreleri görülebilir.

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, egzamanın “yalnızca bir cilt kuruluğu değil, genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerin birleşimiyle ortaya çıkan karmaşık bir cilt bariyer bozukluğu” olduğunu vurgular.

Egzamanın Türleri

Egzama, tek bir hastalık değil; farklı alt tipleri ve farklı tetikleyicileri olan geniş bir gruptur:

🔸 Atopik Dermatit

Çocuklukta sık görülür; alerji, astım ve saman nezlesi ile ilişkilidir.

🔸 Kontakt Dermatit

Cildin sabun, deterjan, nikel, kozmetik gibi maddelerle teması sonucu gelişir.
İki tipi vardır:

• Alerjik kontakt dermatit
  
  
• Tahriş (irritan) kontakt dermatit
  
  

🔸 Seboreik Dermatit

Yüz, saçlı deri ve göğüs bölgesinde yağlı pullanmalarla seyreder.

🔸 Nummuler Egzama

Yuvarlak para şeklinde kızarıklık ve kaşıntı ile karakterizedir.

🔸 Dishidrotik Egzama

Elde ve ayakta küçük su kabarcıklarıyla gelişir, yoğun kaşıntıya neden olur.

Egzama Belirtileri

Egzama, cilt tipine ve alt tipe göre değişen belirtilerle ortaya çıkar. En sık görülen bulgular:

• Kuru ve çatlamış cilt
  
  
• Kaşıntı (çoğu zaman gece artar)
  
  
• Kızarıklık ve tahriş
  
  
• Kabuklanma ve pullanma
  
  
• Su dolu küçük kabarcıklar
  
  
• Kalınlaşmış deri (likenifikasyon)
  
  
• Alevlenme-durulma dönemleri
  
  

Kaşıma, cilt bariyerini daha da bozar ve enfeksiyona zemin hazırlayabilir.

Egzama Neden Olur?

Egzamanın kesin nedeni tek bir faktör değildir. Genetik ve çevresel faktörlerin birleşimiyle gelişir:

• Genetik yatkınlık
  
  
• Aşırı hijyen (cilt florasının bozulması)
  
  
• Soğuk ve kuru hava
  
  
• Deterjan, kimyasal, nikel teması
  
  
• Stres ve uykusuzluk
  
  
• Alerjiler
  
  
• Fazla su teması
  
  
• Cildin doğal yağ dengesinin bozulması
  
  

Atopik dermatitli kişilerde filaggrin adı verilen protein eksikliği sık görülür; bu da cildin su tutma kapasitesini azaltır.

Teşhis Nasıl Konur?

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, egzama tanısında klinik bulgulara ve tetikleyici faktörlere odaklanan kapsamlı bir değerlendirme yapar.

Tanıda kullanılan yöntemler:

• Dermatolojik muayene
  
  
• Dermoskopi
  
  
• Alerji yama testi
  
  
• Kan testleri (IgE düzeyi, vitamin eksiklikleri)
  
  
• Enfeksiyon şüphesi varsa kültür
  
  

Egzama çoğu zaman diğer cilt hastalıkları ile karışabilir; doğru tanı tedavinin temelidir.

Egzama Tedavi Yöntemleri

Tedavide amaç, hem alevlenmeyi kontrol altına almak hem de cilt bariyerini güçlendirmektir.

1. Nemlendirici ve Bariyer Onarıcı Ürünler

Egzamanın en önemli ayağı düzenli nemlendirmedir.

• Seramid içeren kremler
  
  
• Bariyer onarıcı losyonlar
  
  
• Parfümsüz, hipoalerjenik ürünler
  
  
• Duş sonrası ilk 3 dakika içinde nemlendirme
  
  

Bu adım, tüm tedavilerin temelini oluşturur.

2. Topikal Tıbbi Tedaviler

• Kortikosteroid kremler
  
  
• Kalsinörin inhibitörleri (takrolimus, pimekrolimus)
  
  
• Antienflamatuvar kremler
  
  
• Pruritus için topikal antipruritikler
  
  

Alevlenme dönemlerinde oldukça etkilidir.

3. Sistemik Tedaviler

Orta-şiddetli egzama vakalarında:

• Ağızdan antihistaminikler
  
  
• Kısa süreli kortikosteroidler
  
  
• İmmünmodülatör tedaviler
  
  
• Biyolojik ajanlar (Dupilumab vb.) – ilerlemiş atopik dermatitte FDA onaylı
  
  

Yeni nesil biyolojik tedaviler, dirençli egzama vakalarında umut verici sonuçlar sunmaktadır.

4. Fototerapi (NB-UVB)

Orta-şiddetli atopik dermatitte etkili bir seçenektir.
Kaşıntıyı azaltır, inflamasyonu kontrol altına alır.

5. Enfeksiyon Kontrolü

Egzama cildinde bakteriyel ve fungal enfeksiyonlar sık görülür.
Bu durumlarda uygun antibiyotik veya antifungal tedaviler uygulanır.

Egzamayı Tetikleyen Faktörler

• Sıcak duş
  
  
• Yünlü giysiler
  
  
• Deterjan ve kimyasallar
  
  
• Terleme
  
  
• Soğuk ve kuru hava
  
  
• Stres
  
  
• Sabun ve deodorantlar
  
  
• Sık el yıkama
  
  

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, hastalarına kişisel tetikleyicilerini belirlemeyi ve buna göre yaşam tarzı düzenlemeleri yapmayı önerir.

Evde Bakım Önerileri

• Ilık duş alın
  
  
• Parfümsüz sabun kullanın
  
  
• Cildi asla kuru bırakmayın
  
  
• Pamuklu giysiler tercih edin
  
  
• Aşırı hijyenden kaçının
  
  
• Tırnakları kısa tutun
  
  
• Uyku düzenine dikkat edin
  
  

Sık Sorulan Sorular

Egzama tamamen geçer mi?
Kronik bir hastalıktır, ancak doğru tedaviyle alevlenmeler kontrol altına alınır.

Stres egzama yapar mı?
Evet. Stres en güçlü tetikleyicilerden biridir.

Çocuklarda egzama yaygın mı?
Evet, özellikle atopik dermatit çocuklukta sık görülür.

Kaşımak zararlı mı?
Kaşıma cilt bariyerini bozar, enfeksiyon riskini artırır.

Egzama; doğru yönetildiğinde yaşam kalitesini belirgin şekilde iyileştiren, ancak ihmal edildiğinde kronikleşip enfeksiyona yol açabilen bir cilt hastalığıdır.
Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, egzamanın türünü doğru tanımlayarak kişiye özel tedavi protokolleri oluşturur ve cilt bariyerini güçlendirmeye yönelik modern dermatolojik yaklaşımlar uygular.

“Egzama belirtileri yaşıyorsanız veya cilt kuruluğu, kaşıntı ve kızarıklık şikâyetleriniz devam ediyorsa; Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan’a iletişim bilgilerinden ulaşarak detaylı değerlendirme ve kişiye özel tedavi seçenekleri hakkında bilgi alabilirsiniz.”