Vitiligo

Renk Değişimi Değil, Cilt Dengesinin Bozulması

Vitiligo; cildin belirli bölgelerinde renk veren melanin pigmentinin kaybolması sonucu, beyaz yamalarla seyreden otoimmün bir deri hastalığıdır.

Vücudun kendi bağışıklık sistemi, melanosit adı verilen pigment hücrelerine saldırır ve bu hücrelerin işlevini kaybetmesine yol açar.

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, vitiligoyu “estetik değil, biyolojik bir denge hastalığı” olarak tanımlar. Bu nedenle tedavi yaklaşımı sadece görünümü değil, hücresel düzeni de hedeflemelidir.

Vitiligo Nasıl Ortaya Çıkar?

Hastalığın kesin nedeni bilinmemekle birlikte, birçok faktörün bir araya geldiği düşünülmektedir:

• Bağışıklık sistemi bozuklukları: Otoimmün mekanizma sonucu melanosit hücreleri yok edilir.
• Genetik yatkınlık: Aile öyküsü bulunan bireylerde risk artar.
• Stres: Duygusal stres, yeni odakların ortaya çıkmasını tetikleyebilir.
• Güneş yanıkları veya travma: Ciltte travma sonrası (Koebner fenomeni) yeni beyaz alanlar gelişebilir.
• Tiroid ve endokrin hastalıkları: Özellikle Hashimoto tiroiditi ile ilişkilidir.

Görülme Alanları

Vitiligo, vücudun her yerinde ortaya çıkabilir; ancak sıklıkla şu bölgelerde görülür:

• El ve parmaklar
• Yüz (göz çevresi, dudak kenarı)
• Kollar, bacaklar
• Koltuk altı, genital bölge
• Saçlı deri (beyaz saç telleriyle birlikte)

Bazı hastalarda simetrik (bilateral), bazılarında ise tek taraflı (segmental) tutulum gözlenir.

Belirtiler

• Keskin sınırlı, süt beyazı renkli cilt alanları
• Zamanla büyüyen veya birleşen lekeler
• Güneşte kolay yanma
• Saç, kirpik veya kaşlarda beyazlama
• Bazı vakalarda kaşıntı veya hafif hassasiyet

Vitiligo bulaşıcı değildir ve ağrıya neden olmaz; ancak psikolojik etkisi önemli olabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Tanı, dermatolojik muayene ile konur.

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, cilt muayenesinde Wood lambası (UV ışık) kullanarak pigment kaybının sınırlarını belirler.

Gerekli durumlarda, benzer görünümlü diğer hastalıkları dışlamak için biyopsi veya kan testleri (otoimmün panel, tiroid fonksiyonları) uygulanabilir.

Vitiligo Tedavisinde Modern Yaklaşımlar

Tedavi kişiye özel planlanmalıdır. Amaç; renk pigmentini yeniden aktive etmek, ilerlemeyi durdurmak ve yeni odak oluşumunu önlemektir.

1. Topikal (Kremlerle) Tedavi

• Kortikosteroid veya kalsinörin inhibitörü (takrolimus, pimekrolimus) içeren kremler
• Özellikle yüz ve boyun gibi ince cilt bölgelerinde etkilidir.

2. Fototerapi (Işık Tedavisi)

• NB-UVB (Narrow Band Ultraviolet B): En sık ve etkili yöntemdir.
• Haftada 2–3 seans uygulanır, pigmentasyonun geri dönüşü 2–3 ayda başlar.
• FDA onaylı, güvenli ve uzun yıllardır kullanılan bir yöntemdir.

3. Lazer Tedavileri (Excimer Lazer)

• Küçük alanlarda (yüz, el, genital bölge) hedefe yönelik uygulanır.
• 308 nm dalga boyuyla melanosit aktivasyonunu uyarır.
• Daha hızlı ve lokal etkilidir.

4. Medikal Destek ve Vitaminler

• Antioksidan takviyeleri (B12, folat, D vitamini, çinko)
• Otoimmün süreci dengelemeye yardımcı olabilir.

5. Cerrahi Tedavi (Cilt Nakli – Melanosit Transplantasyonu)

• Stabil (ilerlemeyen) vitiligo vakalarında uygulanır.
• Sağlıklı bölgeden alınan melanositler beyaz alana nakledilir.
• Özellikle yüz ve ellerde iyi sonuçlar verir.

Güncel Araştırmalar

• 2025 yılında yapılan bir klinik çalışma, JAK inhibitörleri içeren topikal ilaçların (ruxolitinib) vitiligo tedavisinde umut verici sonuçlar verdiğini göstermiştir (Journal of Dermatological Science, 2025).
• Düzenli fototerapiyle kombine edildiğinde repigmentasyon oranı %80’e kadar çıkabilmektedir.
• Lazer ve topikal tedavi kombinasyonlarının daha kalıcı sonuçlar sunduğu doğrulanmıştır.

Psikolojik ve Sosyal Destek

Vitiligo fiziksel olduğu kadar duygusal etkileri olan bir hastalıktır.

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, tedavi sürecinde hastalarına yalnızca tıbbi değil, psikolojik destek açısından da yönlendirme yapar.

Kabul, bilinç ve doğru bilgilendirme; tedavinin başarı oranını artırır.

Sık Sorulan Sorular

Vitiligo tamamen geçer mi?

Bazı hastalarda tam repigmentasyon sağlanabilir, bazılarında ise kısmi düzelme görülür.

Bulaşıcı mıdır?

Hayır, vitiligo bulaşıcı değildir.

Tedavi ne kadar sürer?

Kişiye göre değişmekle birlikte, ortalama 6–12 ay düzenli tedavi gerekir.

Güneş lekeleriyle karışır mı?

Hayır. Vitiligo lekeleri daha beyaz ve keskin sınırlıdır, güneşle koyulaşmaz.

Genel Değerlendirme

Vitiligo, yalnızca cilt rengini değil; kişinin psikolojik dengesini de etkileyebilen bir hastalıktır. Ancak günümüzde hem medikal hem teknolojik tedaviler sayesinde renk kaybı büyük oranda kontrol altına alınabilmektedir.

Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, her hastanın cilt tipi, lezyon yayılımı ve yaşam biçimine göre kişiselleştirilmiş vitiligo tedavi planları oluşturarak, hem estetik hem ruhsal iyileşmeyi hedeflemektedir.

Cildinizde renk değişimi veya beyaz lekeler fark ettiyseniz; Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan’a iletişim bilgilerinden ulaşarak detaylı değerlendirme ve vitiligo tedavi seçenekleri hakkında bilgi alabilirsiniz.